Ինչ պետք է իմանան սրտային խնդիրներով պացիենտները ԿՈՎԻԴ-19 վարակի մասին

Սրտային խնդիր ունեմ: Արդյո՞ք իմ ԿՈՎԻԴ19-ով վարակվելու ռիսկն ավելի բարձր է քան սրտային խնդիր չունեցող անձանց շրջանում։


Ոչ: Յուրաքանչյուր մարդ կարող է վարակվել: Սակայն ուղեկցող սրտային հիվանդություն ունենալու դեպքում վարակի ախտանիշները կարող են ավելի արտահայտված լինել, կամ հիվանդության ընթացքն` ավելի ծանր:
ԿՈՎԻԴ-19-ով վարակված անձանց մեծ մասի մոտ վիրուսային վարակը թեթև է տարվում՝ կոկորդի ցավ, հազ, մկանացավեր, ջերմություն, և այլն, բայց որոշ պացիենտների մոտ (մինչև 5%) զարգանում է թոքաբորբ: Դեռ պարզ չէ՝ արդյո՞ք ուղեկցող սրտային հիվանդությունները նպաստում են թոքաբորբի զարգացմանը, բայց սրտային պացիենտներն ավելի մեծ հավանականություն ունեն վարակվելու դեպքում թոքաբորբի զարգացման, բայց սա հավանական է՝ այնպես ինչպես այլ վիրուսային վարակների, օրինակ՝ գրիպի դեպքում: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Արդյո՞ք ԿՈՎԻԴ-19-ի ծանր ախտանիշների ռիսկը նույնն է բոլոր սրտային հիվանդների համար, թե՞ որոշակի տարբերություններ կան։


Կորոնավիրուսով վարակվելու մեխանիզմը նույնն է բոլոր պացիենտների դեպքում: Վիրուսը տարածվում է օդում շարժվող կաթիլներով (երբ վարակված մարդը հազում, փռշտում կամ խոսում է) կամ վարակված մակերեսներին դիպչելով, քանի որ վիրուսը կարող է սեղանի, բռնակների մակերեսի վրա պահպանվել ժամեր և նույնիսկ օրեր: Երբ վիրուսը օրգանիզմ է թափանցում, այն ուղղակիորեն վնասում է թոքերն ու հարուցում է բորբոքում, և սիրտանոթային համակարգի վրա սթրեսային ազդեցություն թողնում երկու ճանապարհով: Առաջին՝ թոքային հյուսվածքի վնասումը բերում է արյան մեջ թթվածնի մակարդակի նվազման, և երկրորդ` բորբոքումն ինքնին զարկերակային ճնշման անկում է առաջացնում: Այս պայմաններում սիրտը կենսական օրգաններին թթվածին մատակարարելու համար ավելի ծանրաբեռնված պետք է աշխատի: Ռիսկային են, մասնավորապես, պացիետների հետևյալ խմբերը `

  • Ընկճված իմունային համակարգով պացիենտներ (տրանսպլանտացված օրգաններով պացիենտներ, քաղցկեղով հիվանդներ, որոնք ստանում են քիմիոթերապիա կամ տարածուն ռադիոթերապիա լեյկեմիա կամ լիմֆոմա և ուղեկցող սրտային հիվանդություն ունեցող պացիենտները տեսականորեն ամենաբարձր ռիսկն ունեն
  • Ուղեկցող սիրտ-անոթային հիվանդություն ունեցող տարեց, թուլակազմ և հղի պացինտները
  • Սրտային անբավարարություն, դիլատացիոն կարդիոմիոպաթիա, աջ փորոքի առիթմոգեն դիսպլազիա, բնածին “կապույտ” արատներ ունեցող հիվանդներն ամենաբարձր ռիսկի խմբում են
  • Հիպետրոֆիկ օբստրուկտիվ կարդիոմիոպաթիա ունեցող պացիենտները նույնպես դասվում են բարձր ռիսկի խմբին
Այն մասին, որ վիրուսը կարող է ախտահարել իմպլանտած սրտային սարքերը (փեյսմեյքեր, դեֆիբրիլյատոր), կամ փականային արատներ ունեցող պացիենտների մոտ կարող է առաջացնել ինֆեկցիոն էնդոկարդիտ, ապացույցներ չկան։ Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Բրուգադայի համախտանիշ ունեմ: Կա՞ն արդյոք հատուկ կանխարգելիչ միջոցառումներ, որոնք պետք է կատարեմ


Բրուգադայի համախտանիշով պացիենտների շրջանում մահացու առիթﬕաների ռիսկը հատկապես բարձր է այն ժամանակ, երբ մարմնի ջերմաստիճանը գերազանցում է 39OC աստիճանը: Հետևաբար, պետք է ջերմությունը ագրեսիվ կերպով իջեցնել ջերմիջեցնողներ պրեպարատներով (օրինակ՝ պարացետամոլ) և սառը/գոլ թրջոցներով: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Կարդացել եմ, որ կորոնավիրուսը կարող է առաջացնել սրտի այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են սրտամկանի ինֆարկտը կամ սրտի ռիթմի խանգարումները: Սա ճի՞շտ է։


  • Տեսականորեն հնարավոր է, որ վիրուսի առաջացրած բորբոքումը կարող է բերի սրտի կորոնար զարկերակներում աթերոսկլերոտիկ վահանիկի պատռման` հանգեցնելով սուր կորոնար համախտանիշի (ինֆարկտի): Կորոնավիրուսային ախտանիշներով այն անձինք, որոնք կրծքավանդակում ուժեղ դիսկոմֆորտ են զգում, պետք է անհապաղ բուժօգնության դիմեն:
  • Ծանր համակարգային բորբոքումը կարող են վատթարացնել առկա սրտի ռիթմի խանգարումները կամ որոշ անձանց մոտ նույնիսկ նախասրտերի շողացում հարուցել:
  • Վիրուսով պայմանավորված սուր բորբոքումը կարող է խաթարել ինչպես սրտի, այնպես էլ՝ երիկամների ֆունկցիան:
Չկան որևէ միջոցառումներ, որոնք կկանխեն վերը նշված բարդությունները: Դուք պետք է խուսափեք վարակվելուց` խստիվ կերպով պահպանելով կանխարգելիչ միջոցառումները, ինչպիսիք են սոցիալական հեռավորության պահպանումը (կամ, որ ավելի լավ է, ինքնամեկուսացումը) ձեռքերի հաճախակի լվացում և այլն։ Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Արդյո՞ք սրտային խնդիրներով պացիենտները, որոնք ունեն նաև շաքարային դիաբետ և/կամ բարձր զարկերակային ճնշում, ավելի բարձր ռիսկ ունեն


Վարակի օրրան հանդիսացող Չինաստանից տվյալները ցույց են տվել, որ մահացածների և վարակը ծանր տարածների շրջանում շատ են եղել շաքարային դիաբետ և բարձր զարկերակային ճնշում ունեցողները: Պատճառը դեռևս անհայտ է: Հավանական է, որ այս երկու հիվանդությունները ավելի տարածված են տարեց (70-ն անց) անձանց շրջանում, որոնց մոտ ԿՈՎԻԴ-19-ով մահացությունն ամենաբարձրն է: Մի հոդված էր տպագրվել, որը այս երևույթը կապում էր ԱՓՖ-ինհիբիտորների (ACEI) ու անգիոտենզինի ռեցեպտորների բլոկատորների (A2RB, ARB) հետ, որոնք լայնորեն կիրառվում են բարձր զարկերակային ճնշման բուժման նպատակով: Սակայն հարկ է նշել, որ սա ընդամենը տեսություն է, որն ապացուցման կարիք ունի: Առողջապահական հեղինակավոր կազմակերպությունները (Սրտի եվրոպական համայնքը, Սրտի բրիտանական համայնքը և Սրտի ամերիկյան ասոցիացիան) խորհուրդ են տալիս տվյալ դեղամիջոցների կիրառումը կորոնավիրուսային վարակի ժամանակ շարունակել (հաշվի առնելով նրանց քաջ հայտնի օգտակար ազդեցությունը բարձր զարկերակային ճնշմամբ և շաքարային դիաբետով պացիենտների շրջանում)՝ միևնույն ժամանակ հետևելով հիվանդության առաջխաղացմանը: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Կան հրապարակումներ, ըստ որոնց կորոնավիրուսը կարող է առաջացնել միոկարդիտ կամ պերիկարդիտ: Եթե ես նախկինում տարել եմ միոկարդիտ կամ պերիկարդիտ, արդյո՞ք ես ավելի հակված եմ դրանք երկրորդ անգամ տանելու


Չկան տվյալներ, որոնք կապացուցեին, որ նախկինում միոկարդիտ/պերիկարդիտ տարած պացիենտների մոտ ավելի բարձր է կորոնավիրուսային վարակի ժամանակ տվյալ բարդության զարգացումն ավելի հավանական է: Հայտնի է, որ միոկարդիտը որոշ դեպքերում կարող է ընթանալ լավացման և կրկնվող ակտիվացման շրջաններով: Ապացուցված չէ, որ կորոնավիրուսն ուղղակիորեն վնասում է սրտամկանը, այնուամենայնիվ, սուր բորբոքային պատասխանը կարող է սրտամկանի ֆունկցիան վատթարացնել կամ սրտային անբավարարության ախտանիշները սրացնել: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Արդյո՞ք սրտային խնդիրներով պացիենտներն ավելի հաճախ են մահանում կորոնավիրուսից


Տարեց հասակը, քրոնիկ հիվանդությունները (այդ թվում՝ սրտային հիվանդությունները) բարձրացնում են մահացության ռիսկը: Այնուհանդերձ, կարևոր է նշել, որ պացիենտների մեծամասնությունը, այդ թվում՝ սրտային խնդիրներ ունեցողները, կորոնավիրուսային վարակը տանում են թեթև ընթացքով և լիովին ապաքինվում: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Ըստ մամուլի, ԿՈՎԻԴ-19 վարակն ամենածանրն է ընթանում տարեցների ու քրոնիկ հիվանդություններ ունեցողների շրջանում: Արդյո՞ք այդ քրոնիկ հիվանդություններ ունեցողները նաև տարեց են, թե՞ սա վերաբերում է ցանկացած տարիքային խմբի


Չինաստանից և շատ այլ երկրներից ստացված տվյալների համաձայն՝ կորոնավիրուսից մահացածները հիմնականում եղել են 70 տարեկանից բարձր և ունեցել են լուրջ սրտային և թոքային խնդիրներ: Այնուհանդերձ, կարևոր է նշել, որ տարեց պացիենտների և քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող անձանց մեծ մասը կորոնավիրուսային վարակը տարել են թեթև ընթացքով և լիովին ապաքինվել են: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Գիտեմ, որ չպետք է գնամ հիվանդանոց, եթե կասկածում եմ, որ կարող եմ կորոնավիրուսով վարակված լինել: Ե՞րբ դիմեմ բժշկի, եթե ունեմ սրտային հիվանդություն


Եթե կարծում եք, որ վարակված եք կորոնավիրուսով, հարցրեք ինքներդ Ձեզ, արդյո՞ք կարող եք այս գանգատներով դիմանալ տան պայմաններում: Բարձր ջերմությունը հաճախ հնարավոր է իջեցնել պարացետամոլով: Կարևոր. Եթե դժվարանում եք վարակը տանել տանը, կամ ունեք շնչարգելություն, ապա դիմե՛ք բժշկակական օգնության: Կան նորությունների հրապարակումներ, հատկապես սոցիալական ցանցերում, ըստ որոնց կորոնավիրուսային վարակի ժամանակ իբուպրոֆենի և ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցների օգտագործումը կարող է վատթարացնել վարակը: Հիմնվելով այս պահին առկա տվյալների վրա` Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը և Դեղամիջոցների եվրոպական գործակալությունը չեն արգելում իբուպրոֆենի օգտագործումը, քանի որ չկան իբուպրոֆենի ընդունմամբ ԿՈՎԻԴ-19 վարակի վատթարացման ապացույցներ: Եթե կասկածներ ունեք, հարցրեք Ձեր բժշկին, թե ո՞ր դեղորայքը կարող եք օգտագործել որպես ջերմիջեցնող կամ ցավազրկող: Կարևոր. Չափազանց կարևոր է, որ չանտեսեք սրտային գանգատները, եթե կունենաք այդպիսի գանգատներ ԿՈՎԻԴ-19 համավարակի ժամանակ: Եթե ունեք ֆիզիկական աշխատանքի վատթարացող կամ հանգստի պայմաններում առաջացող ցավ կրծքավանդակում, շնչարգելություն, սրտխփոց, ուշագնացություն, ապա Դուք պետք է զանգահարեք շտապօգնության ծառայություն, որը կգնահատի ձեր վիճակը՝ նախքան հիվանդանոց տանելու մասին որոշում կայացնելը: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Ի՞նչ լրացուցիչ հատուկ միջոցառումներ կան, որոնցով կարող եմ նվազեցնել որպես սրտային խնդիր ունեցող անձ կորոնավիրուսով հիվանդանալու իմ ռիսկը


Սրանք կարող են տարբեր լինել՝ կախված երկրում դեպքերի քանակից հետևեք Ձեր երկրի պետական առողջապահական կազմակերպությունների խորհրդին:
Միևնույն ժամանակ, կան միջոցառումներ, որոնց պետք է հետևի յուրաքանչյուրը:
Եթե Դուք ունեք սրտային խնդիր, ապա`
Խուսափե՛ք վարակվածների հետ շփումից

  • Հնարավորինս պահպանե՛ք 2 մետր հեռավորություն այլ մարդկանցից
  • Լվացեք ձեռքերն օճառով ու ջրով առնվազն 20 վայրկյան
  • Հազալիս բերանը ծածկե՛ք թաշկինակով կամ արմունկով
  • Փռշտալիս քիթը ծածկե՛ք թաշկինակով կամ արմունկով
  • Խուսափե՛ք աչքերին, քթին, բերանին դիպչելուց
  • Ախտահանիչ նյութով հաճախակիորեն մաքրե՛ք վարակը պոտենցիալ կերպով փոխանցող մակերեսները (դռների բռնակներ, սեղաններ, ղեկանիվներ, լույսի անջատիչներ և այլն):
Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Վարակից խուսափելու համար պե՞տք է ինքնամեկուսանալ


Ինքնամեկուսացումը ենթադրում է հնարավորինս տանը մնալ և այլ մարդկանց հետ շփումից խուսափել: Ինքնամեկուսացման մասին հանձնարարականները երկրից երկիր տարբերվում են, բայց հետևյալ տրամաբանական խելամիտ միջոցառումները վերաբերվում են բոլոր եվրոպական երկրներին՝

  • Եթե ունեք բարձր ջերմություն (37.8 C և ավելի), հազ, շնչուղիների վարակ, ապա պետք է ինքնամեկուսանաք
  • Եթե չունեք ախտանիշներ, ապա խուսափե՛ք պոտենցիալ վարակվածների հետ շփումից, անգամ եթե նրանք «ընդամենը մի թեթև մրսած են»
  • Հնարավորինս մնացեք տանը՝ ներառյալ տանից աշխատելու տարբերակը
  • Որոշ երկրներում (Իտալիա, Ֆրանսիա, Իսպանիա, Բելգիա) ձեզ կխնդրեն հետևել ինքնամեկուսացման ավելի խիստ կանոնների:
Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Այս տարի ստացել եմ հակապնևմոկոկային ու հակագրիպային պատվաստումներ, արդյո՞ք կորոնավիրուսից պաշտպանված եմ:


Ոչ: Պնևմոկոկի և գրիպի վիրուսի դեմ պատվաստումները նոր կորոնավիրուսից չեն պաշտպանում:
Վիրուսը նոր է և տարբեր (շնչառական վարակների) մնացած հարուցիչներից, ուստի պահանջում է նոր պատվաստանյութ։ Հետազոտողները փորձում են կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութ ստանալ, սակայն դեռևս հայտնի չէ, թե երբ այն հասանելի կլինի: Եվ չնայած պնևմոկոկի ու գրիպի վիրուսի դեմ պատվաստումները նոր կորոնավիրուսից չեն պաշտպանում, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը խրախուսում է Ձեր ընդհանուր առողջության պահպանման համար դրանց ստացումը։ Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Խորհուրդ տալի՞ս եք դիմակ կրել


Դիմակը կրել խորհուրդ է տրվում երբ ախտանիշներ (օրինակ՝ հազ, տենդ) ունեք կամ այս ախտանիշներով անձի եք խնամում:
Եթե սրտային խնդիր ունեք, խորհուրդ չի տրվում դիմակ կրել, քանի որ այն կարող է դժվարացնել շնչառությունը: Եթե ունեք սրտային խնդիր և մտահոգված եք ԿՈՎԻԴ-19 վարակը ձեռք բերելու ռիսկի մասին, խոհրդակցեք Ձեր բժշկի հետ։ Դիմակների պաշարը խնայելու նկատառումներով, դիմակ կրել պետք է երբ դրա անհրաժեշտությունն իսկապես կա: Կարևոր է նաև տիրապետել դիմակը ճիշտ կրելու և հանելու տեխնիկային։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը սրա մասին օգտակար ուղեցույց ունի: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Կարո՞ղ եմ կորոնավիրուսով վարակվել իմ տնային կենդանուց


Ընտանի կենդանիներից (ինպիսիք են շներն ու կատուները) մարդկանց կորոնավիրուսով վարակման ապացույցներ չկան: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Հնարավո՞ր է կորոնավիրուսով վարակվել մեկից ավելի անգամ


Ներկայումս ունեցած հետազոտական տվյալները հուշում են որ ԿՈՎԻԴ-19 տանելուց հետո մարդիկ ձեռք են բերում իմունիտետ, հետևաբար կրկնավարակումը հնարավոր չէ: Կան որոշ վիրուսներ (օրինակ՝ գրիպի վիրուսը), որոնց դեպքում բազմակի վարակումը հնարավոր է, քանի որ այդ վիրուսները ժամանակի ընթացքում փոփոխվում են: Կորոնավիրուսի մասին նման տվյալներ ներկայիս դրությամբ չկան: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Արդյո՞ք սրտային դեղամիջոցներիս դեղաչափերը պետք է փոխեմ


Մի բան հաստատ է՝ այս դեղամիջոցները կարևոր են սրտային անբավարարության և բարձր զարկերակային ճնշման բուժման, սրտամկանի ինֆարկտի, գլխուղեցի կաթվածի և այլ բարդությունների կանխարգելման համար։ Առանց Ձեր բժշկի թույլտվության ցանկացած դեղորայքի (այդ թվում՝ դեղաչափի) փոփոխություն կարող է վտանգավոր լինել և վատթարացնել սրտային հիվանդության ընթացքը: Մամուլում հրապարակումներ եղան, որոնց համաձայն ԱՓՖ-ինհիբիտորները (ACE-I) և անգիտոտենզինի ռեցեպտորների բլոկատորները (ARB) կարող են մեծացնել կորոնավիրուսով վարակվելու ռիսկը և հիվանդության ծանր ընթացքի ռիսկը: Սրանք, սակայն, չունեն ամուր ապացուցողական հիմք, հետևաբար դուք պետք է շարունակեք բարձր զարկերակային ճնշման դեմ դեղորայքի ընդունումն այնպես, ինչպես նշանակված է: Իմունային համակարգն ընկճող դեղամիջոցներ ստացող հիվանդները (օրինակ՝ տրանսպլանտացված օրգան ունեցող պացիենտները) պետք է շարունակեն դրանց ընդունումը։ Դեղաչափի նվազեցումը կարող է տրանսպլանտի մերժման ռեակցիայի հանգեցնել:
Խնդրում ենք Ձեր դեղորայքն ընդունել այնպես ինչպես նշանակված է։ Եթե մտահոգություններ ունեք, ապա նախքան որևէ փոփոխություն կատարելը խոսեք Ձեր բժշկի հետ: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Արդյո ՞ք կարիք կա դեղորայքի պակասի մասին անհանգստանալու


Այս խնդրից խուսափելու համար ամեն ինչ արվում է: Անհանգստանալու կարիք չկա: Դեղերի եվրոպական գործակալությունը հսկում է իրավիճակը և մինչ այսօր առանցքային դեղամիջոցների սակավության մասին զեկցույցներ չկան։ Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Կարո՞ղ եմ պոլիկլինիկա / ամբուլատոր այց կատարել, թե՞ պետք է խուսափեմ բժշկական հիմնարկներ այցելելուց


Եթե Ձեր բժշկական հիմնարկը դեռևս պլանավորված ամբուլատոր ընդունելություն է կատարում, ապա արժե զանհագարել և հարցնել թե արդյո՞ք անհրաժեշտ է այցելել։ Շատ բժշկական հիմնարկներ սահմանափակել են ամբուլատոր այցերը` փոխարինելով դրանք հեռախոսային կամ օնլայն վիդո-կոնսուլտացիաներով: Կան որոշակի վիճակներ, որոնց դեպքում ֆիզիկապես ներկայանալն անհրաժեշտ է և այցն առանց Ձեր բժշկի կամ Ձեր առողջության համար պատասխանատու այլ բուժաշխատողի հետ քննարկելու չեղարկել չի կարելի։ Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Արդյո՞ք ապահով է տանից դուրս գալ` խուսափելով բազմամարդ վայրերից: Կարո՞ղ եմ, օրինակ, դրսում քայլել կամ զբոսայգի գնալ։


Այո, կարող եք: Վիրուսը փոխանցվում է վարակված անձանց հետ շփումից, այնպես որ խնդիրը Ձեր դուրս գալը չէ։ Սակայն կարևոր է խուսափել հնարավոր վարակվածների կամ վարակակիրների հետ շփումից: Մարդկանց կուտակումներ առաջացնող միջոցառումները ամբողջ Եվրոպայում չեղարկվել են։ Եթե տանից դուրս գալու անհրաժեշտություն կա (օրինակ՝ սննդամթերք գնելու), ապա մարդկանցից 2 մետր հեռավորություն պահպանեք: Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Կարո՞ղ եմ ճանապարհորդել կամ օգտվել հանրային տրանսպորտից:


Հետևե՛ք Ձեր երկրում պետական մարմինների կողմից մշակված ազգային և տեղական ուղեցույցերին: Շատ երկրներում ոչ անհրաժեշտ ճանապարհորդություններն արգելված են, և քաղաքացիներին խորհուրդ է տրվում մնալ տանը: Շատ երկրներում խորհուրդ է տրվում հանրային տրանսպորտից չօգտվել կամ օգտվելու պարագայում այլ ուղևորներից 2 մետր հեռավորություն պահպանել։ Սրտի եվրոպական ասոցիացիա




Շատ լարված եմ զգում: Ի՞նչ կարող եմ անել լարվածությունը թուլացնելու համար:


Սա լարված իրավիճակ է բոլորիս համար և կան որոշակի միջոցներ, որոնց
կարող եք հետևել՝ դիմակայելու համար համավարակին ուղեկցող
անորոշություններին, որոնց ընդամենը մի քանի ամիս առաջ ոչ ոք պատրաստ չէր

  • Սնվեք լավ, կանոնավոր և առողջ կերպով: Մարմնական ուժը տեղը պահելը կարևոր է, բայց սննդի միջոցով բոլոր անհրաժեշտ վիտամինների ու հանքային տարրերի ստացումը կարևոր է նաև անհանգստությանը դիմակայելու համար: Սննդաթելերով հարուստ հատիկեղենը, մրգերը, բանջարեղենը (բոլոր գույները) կարող են հիանալի կերպով օգնել սթրեսը հաղթահարել: Տորթերը, բիսկվիտները, շոկոլադը իհարկե համեղ են, սակայն լրացուցիչ շաքարը անհագստության համար լավ չէ։ Գուցե երբեմն սակավ քանակությամբ վայելելը վնաս չէ, սակայն քաղցրավենիքն ընդհանուր առմամբ կարող է վատթարացնել ձեր հոգեկան վիճակը։ Նույնը վերաբերում է ալկոհոլին:
  • Շատ հեղուկ օգտագործիր: Հանդարտ միջավայրում վայելած մեկ գավաթ թեյը կամ սուրճը ևս կարող են էապես ամոքել անհագստությունը:
  • Ֆիզիկական վարժություններ կատարեք։ Մենք պետք է միմյանցից ապահով հեռավորություն պահենք, բայց դա չի նշանակում, որ մենք չենք կարող ընդհանրապես դուրս գալ։ Ցերեկային լույսով դուրս գալը (նույնիսկ, եթե ամպամած եղանակ է) կարող է բարերար ազդեցություն ունենալ ձեր հոգեկան առողջության վրա։ Եթե ունեք պարտեզ, ապա այնտեղ աշխատելը, ոչ ինտենսիվ (կամ, կախված Ձեր ֆիզիկական կարողություններից, գուցե նաև ինտենսիվ) աերոբ վարժությունները, պարան ցատկելը, երաժշտության ներքո աստիճանին կանգնելու ու իջնելու վարժությունը օրինակներ են, որոնք կարող են թուլացնել անհանգստությունը. Եթե պարտեզ չունեք, ընտրեք արահետ որով քայլելիս այլ մարդկանց հետ մոտ տարածության վրա չեք շփվի։
  • Շփվեք օնլայն տարբերակներով։ Եթե կարող եք, զանգահարեք Ձեր ընտանիքին և ընկերներին FaceTime-ով, Skype-ով և այլ նմանատիպ միջոցներով, գոնե օրը մեկ անգամ, ամեն օր տարբեր անձանց, սա կօգնի ձեզ թուլացնել անհագստությունը։ Կամ հեռախոսով զանգահարեք նրանց։ Սա Ձեզ օրվա պլան կտա՝ ինչ որ մի բան, որին կսպասեք, և դա Ձեզ կօգնի Ձեր աշխարհի հետ կապված մնալ։ Այլոց մասին մտածելը, նրանց խնդիրների մասին լսելը, և նրանց օգնություն առաջարկելը զարմանալիորեն լավ է աշխատում Ձեր սեփական անհանգստությունը վերացնելու գործում։
  • Ձեզ զբաղված պահեք։ Կազմեք անելիք գործերի ցանկ, օրինակ՝ մաքրել դարակները, վերադասավորել սենյակը, կարգի բերել պահարանը, քաղհանել պարտեզը և այլն։ Պետք չէ բոլորը միասին անել, կամ ամեն ինչ հասցնել, բայց սա Ձեզ զբաղված պահելու պլան կտա ամեն անգամ, երբ անհագստություն եք զգում։ Հաջողությամբ կատարած գործի տված դրական զգացողություններն անգին են։
  • Հաճելի զբաղմունքների մասին մի մոռացեք։ Երաժշտություն լսեք, գիրք կարդացեք, խաչբառ լուծեք, գործեք, կարեք, ներկեք, նկարեք, և այլն։ Ցանկացած բան, որ հաճույքով եք անում բայց սովորաբար ժամանակ չեք ունենում անել: Ցանկացած բան, որը Ձեզ կօգնի փախչել անհագիստ մտքերից կամ Ձեզանից կապահանջի կենտրոնացում, օգտակար կլինի։
  • Բացասական տեղեկությունների ստացումը չափավորեք։ Հեռուստացույցով, հեռախոսով կամ նոութբուքով նորություններ լսեք օրական միայն մեկ անգամ։ Մենք բոլորս կարիք ունենք կորոնավիրուսի ու ինքնամեկուսացման վերաբերյալ վերջին խորհուրդները լսելու, սակայն ողջ օրը դրանք ականջը լցնելը կարող է լուրջ անհանգստության պատճառ դառնալ։ Ինչ տեղեկությունների կարիք էլ, որ ունեք, դրանք առկա կլինեն նորությունների մեկ հաղորդման մեջ։ Սրանից ավել պետք չէ լսել։
  • Շնչառական վարժություններ կատարեք։ Այս պարզ շնչառական վարժությունը կարող է Ձեզ օգնել, երբ անհագստություն եք զգում։ Նստեք կամ կանգնեք թուլացած դիրքով։ Հաջորդաբար կծկեք և թուլացրեք Ձեր մկանները՝ զգալով թուլացած և ձգված վիճակների տարբերությունը։ Կենրոնացեք Ձեր շնչառության վրա, խորը ներշնչեք հաշվելով մինչև 5-ը, ապա դանդաղորեն արտաշնչեք հաշվելով մինչև տասը։ Կրնեք սա մի քանի անգամ, մինչև կզգաք, որ անհագստությունը թուլացել է այնքան, որ կկարողանաք զբաղվել այլ ակտիվություններով։
Սրտի եվրոպական ասոցիացիա





Բացվել Է այսօր սիրտս Նաիրյան Աշխարհի սրտում-թեժ, կարմիր սրտում վառվող աշխարհի (Ե. Չարենց):